Intra-oculaire tumoren (oogmelanoom)

Gecentraliseerde specialiste zorg voor zeldzame intra-oculaire tumoren. Samenwerking tussen HollandPTC en de afdeling Oogheelkunde en Radiotherapie van het Leids Universitair Medisch Centrum.

Persoon met een wit fixatiemasker gepositioneerd bij bestralingsapparatuur, met laserlijnen voor nauwkeurige positionering.

Protonentherapie als standaardbehandeling

Oogmelanoom is een zeldzame vorm van kanker. Enucleatie is lange tijd de standaard lokale behandeling geweest voor intra-oculaire tumoren. Sinds de toepassing van radiotherapie kan de meerderheid van de gevallen het oog behouden worden.

Radiotherapie (fotonen of protonen) is inmiddels de behandeling van eerste keus. Meeste patiënten worden behandeld met rutheniumbrachytherapie. Deze behandeling wordt gegeven in het LUMC. Wanneer deze behandeling niet geschikt is, word er uitgeweken naar externe protonen bestraling. Dit is wanneer technische plaatsing van een schildje niet mogelijk is door bijv. een tumor die te dicht bij de oogzenuw ligt of wanneer de tumor dikker is dan 7mm of een basis van meer dan 14 mm waardoor een schildje niet past.

Waar patiënten voor de komst van protonentherapie in Nederland naar Zwitserland moesten voor deze behandeling, kan dit sinds 2020 bij HollandPTC te Delft. Dit is het enige protonentherapiecentrum in Nederland dat oogmelanoom behandelt en doet in directe samenwerking met de afdeling Oogheelkunde en Radiotherapie van Leiden Universitair Medisch Centrum (LUMC) en het ErasmusMC. Dit heeft er niet alleen toe geleid dat patiënten die voorheen voor behandeling naar het buitenland reisden nu landelijk behandeld kunnen worden, maar ook tot een toename van het aantal behouden ogen in Nederland.

HollandPTC | Protonentherapie bij oogmelanoom  

LUMC | Protonentherapie bij oogmelanoom

Wie komt in aanmerking

Het Zorginstituut Nederland (ZiN) heeft in 2010 een positief standpunt ingenomen over de behandeling van intra-oculaire tumoren met protonentherapie. Hierdoor valt deze behandeling onder de verzekerde zorg. Op basis van de beschikbare wetenschappelijke literatuur en de brede professionele internationale consensus onder radiotherapeuten en oncologen over de meerwaarde van protonentherapie bij oogmelanomen wordt deze behandeling beschouwd als een standaardindicatie.

Kleine oogmelanomen worden doorgaans behandeld met rutheniumbrachytherapie. Wanneer een tumor echter te groot of te dik is voor deze behandeling, kan protonentherapie worden ingezet. Dit geldt ook voor tumoren die zijn gelegen op anatomisch moeilijk bereikbare of kwetsbare locaties, zoals nabij de macula of de oogzenuw.

Standpunt intra-oculaire tumoren | Zorginstituut Nederland (ZiN)

Welk protonentherapiecentrum

Aanmelding patiënten met oogmelanoom

Contact

Patiënten met oogmelanoom kunt u naar HollandPTC in Delft verwijzen. 

Sinds 2020 biedt HollandPTC protonentherapie aan voor patiënten met oogmelanomen. Tot en met 2025 heeft dit geresulteerd in bijna 300 uitgevoerde protonenbehandelingen.

Het jaarlijkse aantal behandelde patiënten is sinds de start licht toegenomen, maar lijkt zich de afgelopen jaren te stabiliseren.

Staafdiagram van patienten met oogmelanoom die behandeld zijn in Nederland met protonentherapie (2020-2025)

Publicaties

  • Bekijk publicatie

    Auteur

    Rasch et al, 2026

    Nederlandse resultaten laten zien dat protonentherapie bij uveamelanoom leidt tot goede lokale tumorcontrole en oogbehoud, vergelijkbaar met historische buitenlandse cohorten. De beschikbaarheid van protonentherapie in Nederland via HollandPTC heeft de toegankelijkheid verbeterd en draagt naar schatting bij aan het behoud van circa 40 extra ogen per jaar.

  • Bekijk publicatie

    Auteur

    Hol et al, 2025

    Deze studie toont dat dagelijkse positionering bij oogprotonentherapie met röntgenbeelden en tantaalclips zeer nauwkeurig is, met slechts minimale resterende positioneringsafwijkingen.

  • Bekijk publicatie

    Auteur

    Koetsier et al, 2026

    Deze studie evalueert endoresectie bij uveamelanoom na brachytherapie of protonentherapie als behandeling van lokale oogcomplicaties.

Lopende studies

  • DUPROTON-geaffilieerde studies

    Combine optical, MRI and histopathological strengths to prevent unnecessary blindness

    Principal Investigator

    Dr. JW.M. Beenakker (HPTC)

    Andere partners

    LUMC

    Onze duiding

    Deze studie ontwikkelt geavanceerde 3D-beeldvorming voor nauwkeurigere behandeling van oogtumoren, gericht op het beter behouden van het gezichtsvermogen.

  • DUPROTON-geaffilieerde studies

    Clipless MR-eye guided planning and follow-up for proton therapy of uveal melanoma

    Principal Investigator

    Dr. JW.M. Beenakker (HPTC)

    Andere partners

    LUMC, Erasmus MC en TU Delft

    Onze duiding

    Dit project ontwikkelt MRI-gebaseerde, cliploze protonentherapie voor uveamelanoom, met verbeterde 3D-behandelplanning en follow-up.

  • DUPROTON-geaffilieerde studies

    Real time in-vivo dosimetry for eye, brain and head and neck proton irradiation

    Principal Investigator

    Prof. dr. C.R.N. Rasch en Dr. ir. D. Schaart (HPTC)

    Andere partners

    LUMC, TU Delft

    Onze duiding

    Deze studie ontwikkelt realtime dosisverificatie voor protonentherapie met PET, gericht op het verder verbeteren van de nauwkeurigheid van de behandeling.

Contact

Voor vragen over deze indicatie neem contact op met de DUPROTON Tumorspecifieke werkgroep (TSW) Oogmelanoom: 

  • Coen Rasch
    LUMC & HollandPTC

Tumorspecifieke werkgroep Oogmelanoom

Contact